Nứt cổ gà là tình trạng thường gặp ở phụ nữ đang trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ, đặc biệt trong những tuần đầu sau sinh. Các vết nứt xuất hiện ở chân đầu ti không chỉ gây đau rát, khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình cho con bú, thậm chí làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nếu không được xử trí đúng cách.
Nứt cổ gà là gì?
Nứt cổ gà là tình trạng da ở vùng chân đầu ti bị trầy xước, nứt rách, có thể kèm theo đỏ tấy, sưng đau hoặc chảy dịch. Bệnh thường xuất hiện ở một hoặc cả hai bên ngực, phổ biến nhất trong vài ngày hoặc vài tuần đầu sau sinh – thời điểm mẹ và bé chưa thực sự thuần thục kỹ thuật bú mẹ.
Theo các Y sĩ đa khoa đang công tác tại các cơ sở sản – nhi, đây là một trong những vấn đề thường gặp nhất ở bà mẹ sau sinh nhưng lại dễ bị xem nhẹ, dẫn đến biến chứng viêm nhiễm nếu không được hướng dẫn chăm sóc đúng cách.
Biểu hiện điển hình của nứt cổ gà
Dấu hiệu nhận biết nứt cổ gà khá rõ ràng. Mẹ có thể quan sát thấy vùng da gần núm vú xuất hiện một hoặc nhiều vết nứt nhỏ, kèm cảm giác đau rát khi cho con bú. Trường hợp nặng, vết nứt có thể lan rộng quanh đầu ti, rỉ dịch, thậm chí mưng mủ nếu có bội nhiễm vi khuẩn.
Cơn đau do nứt cổ gà không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn tạo áp lực tâm lý, khiến nhiều bà mẹ lo lắng, sợ cho con bú, ảnh hưởng đến việc duy trì nguồn sữa mẹ – nguồn dinh dưỡng quý giá cho trẻ sơ sinh.
Nguyên nhân gây nứt cổ gà
Theo giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến nứt cổ gà là do trẻ bú không đúng tư thế. Khi bé chỉ ngậm hời hợt đầu ti mà không ngậm sâu cả quầng vú, mỗi động tác mút sẽ tạo lực kéo mạnh lên núm vú, lâu ngày gây tổn thương và nứt rách.
Bên cạnh đó, tình trạng dính thắng lưỡi ở trẻ sơ sinh cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Khi thắng lưỡi quá ngắn hoặc bám ra phía trước, trẻ khó ngậm vú đúng cách, dễ làm tổn thương đầu ti của mẹ. Trong trường hợp này, các bác sĩ và Y sĩ đa khoa khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi thăm khám sớm để được can thiệp kịp thời.
Ngoài ra, việc cho trẻ bú bình sớm cũng làm tăng nguy cơ nứt cổ gà. Cảm giác bú bình khác hoàn toàn so với bú mẹ, khiến trẻ dễ cắn, kéo đầu ti khi chuyển sang bú mẹ, gây tổn thương vùng núm vú.
Ảnh hưởng của nứt cổ gà đến mẹ và bé
Nứt cổ gà không chỉ gây đau đớn cho mẹ mà còn ảnh hưởng gián tiếp đến trẻ. Khi mẹ không thể cho con bú do đau rát, sữa có thể bị ứ đọng trong bầu ngực, gây căng tức, viêm tuyến vú. Trẻ có nguy cơ không được bú đủ sữa mẹ, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện trong giai đoạn đầu đời.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực Dược học và chăm sóc sức khỏe bà mẹ – trẻ em, việc xử trí sớm nứt cổ gà đóng vai trò quan trọng trong chiến lược nuôi con bằng sữa mẹ an toàn và bền vững.
Cách chữa nứt cổ gà an toàn, không ảnh hưởng nguồn sữa mẹ
Khi phát hiện dấu hiệu nứt cổ gà, mẹ cần vệ sinh nhẹ nhàng vùng đầu ti bằng nước ấm sạch hoặc nước muối sinh lý, lau khô và có thể bôi các sản phẩm dưỡng ẩm an toàn cho mẹ và bé như lanolin tinh khiết, dầu dừa hoặc một lớp mỏng sữa mẹ.
Trong quá trình điều trị, mẹ vẫn cần duy trì việc lấy sữa đều đặn bằng cách vắt tay hoặc sử dụng máy hút sữa để đảm bảo nguồn sữa cho bé, đồng thời tránh tình trạng ứ sữa. Chỉ nên cho bé bú trực tiếp trở lại khi vết nứt đã lành, không còn đau rát hay đỏ tấy.
Theo Tiến sĩ Y khoa Mai Mạnh Tuấn Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, mẹ tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc bôi hay kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi một số hoạt chất có thể ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh thông qua sữa mẹ.
Nứt cổ gà có phòng ngừa được không?
Hoàn toàn có thể phòng ngừa nứt cổ gà nếu mẹ được hướng dẫn đúng ngay từ đầu. Việc cho bé ngậm bắt vú đúng cách, vệ sinh vú hợp lý, tránh lạm dụng xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh là những yếu tố then chốt. Mẹ cũng nên lựa chọn áo ngực phù hợp, không quá chật để hạn chế cọ xát và đảm bảo lưu thông sữa tốt.
Theo nhận định của chuyên gia đào tạo Y sĩ đa khoa tại Cao đẳng Y sĩ đa khoa, chăm sóc sau sinh không chỉ là kiến thức dành cho nhân viên y tế mà còn cần được phổ cập rộng rãi cho các bà mẹ, nhằm giảm thiểu những bệnh lý tưởng chừng nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe mẹ và bé.
Nứt cổ gà là bệnh lý thường gặp nhưng hoàn toàn có thể điều trị và phòng ngừa hiệu quả nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng cách. Việc chủ động thăm khám, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, Y sĩ đa khoa và không tự ý dùng thuốc sẽ giúp mẹ vượt qua giai đoạn khó khăn, tiếp tục hành trình nuôi con bằng sữa mẹ an toàn, khoa học.
Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng ngày càng cao, những kiến thức về Dược học, ngành Dược và đào tạo Cao đẳng Y đang đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tư vấn, điều trị và dự phòng các bệnh lý thường gặp như nứt cổ gà, góp phần bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em một cách bền vững.
